नगर शहरातील माळीवाडा वेस पाडु नये ! खा. निलेश लंके यांची केंद्रीय मंत्र्याकडे पत्राद्वारे मागणी

ऐतिहासिक माळीवाडा वेस न पाडता तिचे जतन आणि संवर्धन करावे
खा. निलेश लंके यांची केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्र्यांकडे पत्राद्वारे मागणी
नगर – अहिल्यानगर लोकसभा मतदारसंघातील अहिल्यानगर शहराचा एक प्राचीन ऐतिहासिक वारसा असलेला माळीवाडा वेस हा केवळ एक दगडी बांधकाम नाही तर एक महत्त्वाचा ऐतिहासिक टप्पा आहे, जो शहराच्या स्थापनेपासून ते अँग्लो-मराठा युद्धांपर्यंतच्या इतिहासाचे जतन करतो. या वेसचे ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व लक्षात घेता, ती काढून टाकणे किंवा पाडणे याबद्दलच्या चर्चा स्थानिक रहिवाशांमध्ये गंभीर चिंता निर्माण करत आहेत. त्यामुळे या वेशीचे जतन आणि संवर्धन करण्यात यावे. ती पाडू अथवा स्थलांतरीत करू नये, या बाबत स्थानिक प्रशासनाला योग्य ते आदेश देण्यात यावेत अशी मागणी खा. निलेश लंके यांनी केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्री गजेंद्र सिंह शेखावत यांच्याकडे केली आहे.
याबाबत खा. लंके यांनी १३ मार्च रोजी दिल्ली येथे केंद्रीय मंत्र्यांना पत्र दिले आहे. यामध्ये म्हंटले आहे की, माळीवाडा वेसचे ऐतिहासिक महत्त्व मोठे आहे. ही वास्तू १४९०-१४९४ मध्ये शहराच्या स्थापनेशी संबंधित एक ऐतिहासिक रचना आहे. हे निजामशाही काळातील तटबंदीचा अविभाज्य भाग आहे आणि शाहजहानच्या काळातील किल्लेदार सर्जेखानने बांधलेल्या तटबंदीच्या मुख्य प्रवेशद्वारांपैकी एक आहे. सन १८०३ च्या अँग्लो-मराठा युद्धाच्या घटना येथे घडल्या. शहराच्या ११ ऐतिहासिक दरवाज्यांपैकी एक आहे जी अजूनही टिकून आहेत.
हा प्रदेश स्वातंत्र्यसैनिकांच्या स्मारकांशी आणि सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक परंपरांशी देखील संबंधित आहे. १९५९ मध्ये या ठिकाणी महात्मा ज्योतिराव फुले यांचा पुतळा बसवण्यात आला. शहरातील पहिल्या एसटी बस सेवेचा प्रारंभ बिंदू म्हणूनही याला ऐतिहासिक महत्त्व आहे.
वरील संदर्भ लक्षात घेता, ही वास्तू भारतीय संविधानाच्या कलम ४९ अंतर्गत “ऐतिहासिक हितसंबंध” म्हणून संरक्षणास पात्र आहे. कलम ४९ नुसार, ऐतिहासिक आणि कलात्मक महत्त्वाच्या वारसा स्थळांचे जतन करण्याची जबाबदारी राज्याची आहे. म्हणून अहिल्या नगरमधील माळीवाडा वेस पाडण्याऐवजी किंवा स्थलांतरित करण्या ऐवजी, त्याचे जतन, वाढ आणि पुनर्संचयित करणे अत्यावश्यक आहे. शहराचा विकास करतानाच या ऐतिहासिक वारशाचे जतन करण्यासाठी हेरिटेज-स्मार्ट रोड, वाहतूक पुनर्रचना, संरक्षक भिंती, प्रकाशयोजना आणि हेरिटेज कॉरिडॉर यासारख्या पर्यायी उपाययोजनांचा विचार केला जाऊ शकतो.
त्यामुळे माळीवाडा वेस पाडण्याचा किंवा स्थलांतरित करण्याचा निर्णय घेऊ नये यासाठी संबंधित प्रशासनाला आवश्यक सूचना देण्यात याव्यात. या ऐतिहासिक वास्तूची भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण किंवा संबंधित वारसा प्राधिकरणाने तपासणी करावी आणि ती ऐतिहासिक वारसा स्थळ म्हणून जतन करण्यासाठी कारवाई करावी.एखाद्या तज्ज्ञ समितीच्या माध्यमातून या वास्तूच्या ऐतिहासिक महत्त्वाचे मूल्यांकन केले जावे आणि तिच्या जतन व संवर्धनासाठी आवश्यक त्या उपाययोजना हाती घेतल्या जाव्यात.
अहिल्यानगर शहराच्या ऐतिहासिक अस्मितेचा अविभाज्य भाग असलेल्या ‘माळीवाडा वेस’चे जतन करणे, हे आपला सांस्कृतिक वारसा जपण्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे, या संदर्भात आपण कृपया आवश्यक ती त्वरित कार्यवाही करावी, अशी मागणी खा. लंके यांनी या पत्रात केली आहे. सदर पत्राच्या प्रति जिल्हाधिकारी डॉ.पंकज आशिया व महापालिका आयुक्त यशवंत डांगे यांना ही देण्यात आल्या आहे.